Alexa Solis

“सृजनशीलता सकिने कुरा होइन। यसलाई जति प्रयोग गर्‍यो, त्यति नै अझ समृद्ध हुँदै जान्छ।”

यो वाक्य मैले Terraza मा रहेको कन्टेनर भ्यानमध्ये एकमा देखेँ। अनि यो वाक्यले “जापानको सृजनशील इन्टेरियर डिजाइनको सहर” भनेर चिनिने ओकावामा भएको एक रात दुई दिनको प्रशिक्षण यात्रालाई धेरै राम्रोसँग व्यक्त गरेको छ भन्ने मलाई लाग्यो।

सुरुमा मैले यसलाई केवल सिकाइका लागि गरिने अवलोकन यात्रा मात्र हो भन्ने सोचेको थिएँ। तर वास्तवमा यो कारीगरी, इतिहास, संस्कृति र धेरै प्रेरणाले भरिएको कहिल्यै नबिर्सिने अनुभव बन्यो। अनलाइन पूर्वतयारी सुरु भएको समयदेखि बेप्पु फर्किने बेलासम्म, सबै गतिविधिहरूमार्फत सृजनशीलताले केवल वस्तुलाई आकार दिने मात्र होइन, स्थानीय समाज र मानिसहरूको पहिचानमा पनि ठूलो प्रभाव पार्दछ भन्ने कुरा मैले गहिरो रूपमा महसुस गरेँ।

यात्राको तयारी

यात्राको अघि, हामीले अन्य सहभागीहरूसँग अनलाइनमार्फत पहिलो भेटघाट गर्‍यौँ। छोटो आत्मपरिचयको समय मात्र भए पनि, यो पहिलो交流का कारण हामीले एकअर्काबारे अलि जान्न सक्यौँ, र अब सुरु हुन लागेको यात्राप्रतिको期待 पनि बढ्यो।

साथै, यो तयारीको चरणमा ओकावा “जापानको फर्निचरको सहर” भनेर चिनिन्छ भन्ने कुरा थाहा पाएँ। त्यसैले यो सहरले कसरी त्यस्तो मूल्याङ्कन निर्माण गरेको हो भन्ने कुरा प्रत्यक्ष रूपमा हेर्न पाउने कुराले मलाई अझ उत्साहित बनायो।

यात्राको दिन हामी बेप्पुबाट फुकुओका हुँदै ओकावातर्फ लाग्यौँ। यात्राको क्रममा पनि, यात्रा आफैँ नै एउटा अनुभव हो जस्तो लाग्यो र म उत्साहित मनले समय बिताइरहेको थिएँ। ओकावामा पुगेपछि हामी नागासाकी अन्तर्राष्ट्रिय विश्वविद्यालय र नागासाकी जुनियर कलेजका विद्यार्थीहरूसँग भेट्यौँ, र अन्ततः सबै सहभागीहरू भेला भयौँ। नयाँ मानिसहरूसँगको भेटले यात्रामा न्यानोपन थप्यो, र सबैले एउटै सिकाइको समय साझा गरिरहेका छौँ जस्तो महसुस भयो।

कारीगरीबाट सिकेका कुरा

कारीगरीबाट सिकेका कुरा

पहिलो मुख्य भ्रमणस्थल उएकी उद्योग थियो, जहाँ फर्निचर बनाउन प्रयोग हुने काठबारे सिक्न सकिन्थ्यो। त्यहाँ हामीले फर्निचरमा मुख्य रूपमा प्रयोग हुने काठका प्रकार र तिनका विशेषताबारे説明 सुन्न पायौँ।

फर्निचर बनाउने प्रत्येक प्रक्रियामा कति धेरै समय र मेहनत लगाइन्छ भन्ने कुरा थाहा पाएर मलाई धेरै चासो लाग्यो। केही रूखहरू加工का लागि काटिनुअघि २० देखि ३० वर्षसम्म हुर्कनुपर्ने रहेछ, र प्रकारअनुसार ५० देखि ६० वर्षसम्मको लामो समयपछि प्रयोग गरिने रूखहरू पनि हुने रहेछन् भन्ने कुरा थाहा पाएँ।

अझै प्रभावशाली लागेको कुरा भनेको एउटा पुस्ताले रूख रोप्ने, अनि अर्को पुस्ताले त्यस रूखलाई काटेर उपयोग गर्ने भन्ने सोचाइ थियो। त्यसमा दिगोपन र जिम्मेवारीलाई महत्त्व दिने, लामो अवधिको दृष्टिकोणमा आधारितものづくりको भावना देखिन्छ भन्ने मलाई लाग्यो।

साथै, पहाडी क्षेत्रबाट काठ संकलन गरिएपछि त्यसलाई करिब ३ महिनादेखि ६ महिनासम्म घाममा सुकाइने र त्यसपछि सुकाउने कोठामा राखेर काठको पानीको मात्रा करिब १० देखि १५％ सम्म घटाइने कुरा पनि सिकेँ।

त्यसपछि काठ काटिन्छ, जोडिन्छ, घोटिन्छ, प्वालहरू भरिन्छन्, र विभिन्न प्रक्रियाहरू हुँदै भागका रूपमा जोडिन्छ वा फर्निचरको आकारमा तयार गरिन्छ।

यी प्रक्रियाहरू देखेपछि, फर्निचर केवल दैनिक जीवनमा प्रयोग गर्ने वस्तु मात्र होइन भन्ने महसुस भयो। फर्निचर भनेको लामो समय लगाएर गरिने सावधानीपूर्ण काम, कारीगरको सीप, र सामग्रीप्रतिको गहिरो सम्मानबाट जन्मिने वस्तु हो भन्ने कुरा मैले प्रत्यक्ष रूपमा महसुस गरेँ।

सामग्रीलाई मात्र होइन, काम अगाडि बढाउने तरिकामा पनि उच्च चेतना राखिएको थियो। कार्यस्थलमा 5S अपनाएर अनावश्यक खर्च र काम घटाउने उत्पादन व्यवस्थापन गरिएको थियो, र सही मापनलाई पनि कडाइका साथ पालना गरिएको थियो।

अझै, बाहिरी रूप र आकार मात्र होइन, काठ तथा उत्पादनको सुगन्धसम्म जाँच गरिन्छ भन्ने कुरा थाहा पाएर म धेरै अचम्मित भएँ। यस्तो सूक्ष्म ध्यान र सावधानीबाट,ものづくりप्रतिको गम्भीर दृष्टिकोण महसुस गर्न सकियो, र यो साँच्चै उत्कृष्ट लाग्यो।

कुमिकोको सुन्दरता

उएकी उद्योगको भ्रमण गरेपछि हामीले निताबारु तातेसुगु निर्माणशालाको भ्रमण गर्‍यौँ र कुमिको बनाउने कामबारे सिक्यौँ। यो अवलोकन यस यात्राका क्रममा विशेष रूपमा मनमा बसेका अनुभवहरूमध्ये एक थियो।

कुमिको केवल एउटा प्रविधि मात्र होइन, जापानको लामो इतिहासमा जरा गाडेको कलामध्ये एक पनि हो भन्ने मलाई लाग्यो। यसमा完成 भएको रूप कल्पना गर्ने क्षमता, लामो समयको अभ्यास, सही काम गर्ने सीप, र कल्पना गरेको कुरा वास्तविक आकारमा उतार्ने शक्ति आवश्यक हुन्छ।

अझै अचम्म लागेको कुरा भनेको प्रदर्शनमा राखिएका सुन्दर कृतिहरू र तिनको मूल्य थियो। मूल्य सुन्दा म धेरै अचम्मित भएँ, तर त्यस कृतिमा समेटिएको कारीगरको सीप, बनाउन लाग्ने समय, र विशेष अनुभवबारे थाहा पाएपछि त्यसको मूल्यमा पनि納得 गर्न सकेँ।

यस अनुभवमार्फत, परम्परागत प्रविधिहरू केवल सावधानीपूर्वक हस्तान्तरण गरिने मात्र होइन, सुन्दर र मूल्यवान् वस्तुका रूपमा अझ विकास गर्न सकिने रहेछ भन्ने कुरा महसुस भयो।

स्थानीय संस्कृति, इतिहास र अनुभवमार्फत सिकिएको सृजनशीलता

दुई वटा कम्पनीको अवलोकन गरेर प्रभावित भएपछि हामी दिउँसोको खानाका लागि ओकावा TERRAZZA गयौँ र प्रसिद्ध कराआगे खायौँ। त्यहाँ हामीले ओकावाको कराआगे अन्य क्षेत्रको कराआगेभन्दा फरक हुने र विशेष ससमा मेरिनेट गरिने कुरा थाहा पायौँ।

साथै, मलाई विशेष रूपमा चासो लागेको कुरा भनेको ओकावामा घरमै कराआगे बनाउनेभन्दा किनेर खाने संस्कृति रहेको कुरा हो। यस्तो सानो फरकबाट पनि, खानाले त्यस क्षेत्रको विशेषता र मानिसहरूको जीवनशैली देखाउँछ भन्ने कुरा महसुस भयो।

अझै, हामीले सिरकालाई कार्बोनेटेड पानीमा मिसाएर बनाइएको पेय पदार्थ पनि स्वाद लिएर हेर्‍यौँ। मैले सोचेभन्दा धेरै ताजा र स्वादिष्ट थियो। सिरकामा विभिन्न स्वादहरू हुने र त्यसलाई पेय पदार्थका रूपमा楽し्न सकिने कुरा मेरो लागि अप्रत्याशित खोज थियो। यस अनुभवमार्फत स्थानीय उत्पादनहरू मैले कल्पना गरेकोभन्दा धेरै सृजनशील हुन्छन् र विविध रूपमा विकास गर्न सकिन्छ भन्ने महसुस भयो।

दिउँसोको खानापछि हामीले ओकावाको इतिहास, जहाज, र ओकावा कसरी जापानको फर्निचरको सहर बन्यो भन्नेबारे説明 सुनेँ। मलाई विशेष रूपमा अर्थपूर्ण लागेको कुरा भनेको ओकावा फर्निचरको क्षेत्रमा मात्र होइन, इन्टेरियर डिजाइनको क्षेत्रमा पनि अगाडि बढ्न खोजिरहेको छ भन्ने点 थियो। यसबाट ओकावा परम्परालाई जोगाउने मात्र होइन, भविष्यतर्फ विकास गर्न चाहने सहर हो भन्ने महसुस भयो।

त्यसपछि हामीले वास्तवमैものづくりको अनुभव गर्‍यौँ। हामीले कुमिको प्रविधि प्रयोग गरिएको कोस्टर र कलमदानी, साथै आफूलाई मन पर्ने शब्द刻印 गरिएको सानो कुर्सी आदि बनायौँ। यो अनुभव यस यात्राका क्रममा विशेष रूपमा रमाइलो समय थियो, किनभने अवलोकनमा सिकेका कुराहरू आफ्नै हातले試す गर्न सक्यौँ।

आफ्नै हातले केही बनाउँदा यो अनुभव अझ नजिकको र सम्झनामा रहने बन्यो। साथै, अवसर पाएँ भने फेरि पनि यस्तो अनुभव गर्न चाहन्छु भन्ने लाग्यो।

दृश्य र संस्कृतिसँग जोडिएको समय

दिउँसो सबै जना प्रसिद्ध चिकुगो नदीको उठ्ने पुलमा गयौँ र सुन्दर सूर्यास्त हेर्‍यौँ। त्यो शान्त समयले यस यात्रामा अर्को किसिमको प्रभाव थपिदियो। त्यसअघि अनुभव गरेका कुराहरूलाई बिस्तारै मनभित्र मिलाएर सोच्ने समय जस्तो पनि महसुस भयो।

त्यसपछि हामी बस्ने ठाउँ, “मिकावाया” र्योकानमा चेक इन गर्‍यौँ। र्योकान धेरै सुन्दर थियो, र ओकामी हिसाकोले हामीलाई न्यानो रूपमा स्वागत गर्नुभयो। तयार पारिएको जापानी शैलीको बेलुकाको खाना र बिहानको खाना पनि उत्कृष्ट थिए, जसले बसाइको समयलाई अझ विशेष बनाइदियो।

दोस्रो दिन हामीले पुरानो योशिहारा परिवारको निवासमा चिया समारोहको अनुभव गर्‍यौँ। साथै, भवनभित्र पनि अवलोकन गरी यसको वास्तुकला र कारीगरीबारे सिक्यौँ।

त्यसपछि हामी ओबो・एनोकिजु क्षेत्रमा रहेको हानको सिमानाको सहरमा गयौँ र त्यहाँको इतिहास तथा हानको सिमानाबारे説明 सुन्न पायौँ। यी अवलोकनहरू मार्फत, वास्तुकला र स्थानीय स्थानहरूले इतिहासलाई वर्तमानसम्म伝える महत्त्वपूर्ण अभिलेखजस्तो भूमिका खेल्छन् भन्ने महसुस भयो।

ऐतिहासिक भवनहरूको संरक्षण र आधुनिक उपयोग

हामीले पुराना घरहरूलाई निजी आवास वा होटलजस्ता बसोबास सुविधाका रूपमा改修 गरिएका ठाउँहरू पनि अवलोकन गर्‍यौँ। यो अवलोकन मेरो लागि विशेष रूपमा रोचक थियो। किनभने ऐतिहासिक भवनहरूलाई संरक्षण गर्दै, आधुनिक प्रयोगअनुसार कसरी उपयोग गर्न सकिन्छ भन्ने कुरा जान्न सकियो।

पुराना भवनहरूलाई त्यसै हराउन नदिई, नयाँ भूमिका दिएर ओकावाले ती भवनहरूमा फेरि जीवन भरेको जस्तो महसुस भयो। साथै, त्यहाँ ओकावाको आफ्नै इन्टेरियर डिजाइन र कारीगरी पनि राम्रोसँग प्रयोग गरिएको थियो। त्यसैले परम्परा र आधुनिक उपयोग सुन्दर रूपमा जोडिएको छ भन्ने लाग्यो।

त्यसपछि हामीले शोबुन सिरकाको उत्पादनस्थल र ताकाहाशी परिवारको निवास भ्रमण गर्‍यौँ। त्यहाँ पुस्तौँदेखि जोगाइँदै आएका धेरै हिना पुतलीहरू देखाउनुभयो। साथै, शोबुन सिरकाका उत्पादनहरू र ताकाहाशी परिवारमा पुस्तौँदेखि伝ाइँदै आएको आफ्नै विशेष इतिहासबारे पनि सिक्न सकियो, जुन मेरो मनमा धेरै गहिरो छाप बनेर रह्यो।

मेरो लागि सिरकाको उत्पादनस्थलभित्र पस्नु पहिलो अनुभव थियो, त्यसैले म धेरै उत्साहित भएँ। त्यसपछि हाम्रो समूहलाई सिरकाको पेय पदार्थ धेरै मन पर्‍यो, र हामी फेरि एक पटक किन्न फर्कियौँ। यस अवलोकनमार्फत, स्थानीय उद्योगहरू त्यस सहरको पहिचान र पर्यटन अनुभवको एक हिस्सा बनेका छन् भन्ने कुरा प्रत्यक्ष रूपमा महसुस गर्न सकेँ।